Reistips

Zo voorkom je dat je op Schiphol urenlang in de rij staat

· 5 min leestijd

Stond je deze zomer op Schiphol te wachten bij de paspoortcontrole en duurde het eeuwen? Dat was niet toevallig. Sinds april 2026 draait het nieuwe Europese grenssysteem overal in de Schengenzone, en de gevolgen voor reizigers zijn groter dan vooraf gedacht. Wie dit najaar of komende winter de grens oversteekt, doet er goed aan om te weten wat er precies verandert.

Wat het Entry/Exit System eigenlijk doet

Het Entry/Exit System, kortweg EES, vervangt de vertrouwde paspoortstempel voor reizigers van buiten de EU. In plaats van een stempel registreert een systeem nu je paspoortgegevens, een gezichtsfoto en je vingerafdrukken, meldt de Rijksoverheid. De regeling geldt voor wie van buiten de EU komt en korter dan negentig dagen binnen een periode van honderdtachtig dagen in de Schengenzone blijft. De invoering ging stap voor stap: op 12 oktober 2025 begon het bij de zeehavens Eemshaven en IJmuiden, op 3 november volgde een kleinschalige start op Schiphol, en sinds 10 april 2026 draait het systeem volledig in alle deelnemende landen.

Voor Nederlanders en andere EU-burgers verandert er in principe niets: je paspoort wordt nog altijd gecontroleerd, maar registreren hoef je niet. Reis je samen met een partner, vriend of familielid met een niet-EU-paspoort, zoals een Brit, Amerikaan of Canadees, dan merk je het verschil direct. Die persoon moet bij de eerste grensovergang zijn vingerafdrukken en gezichtsfoto laten registreren, en dat kost tijd.

Waarom de rijen deze zomer zo lang waren

Hoeveel tijd dat kost, bleek deze zomer. Een gezamenlijk onderzoek van de Financial Times en meetbedrijf Qsensor liet zien dat de gemiddelde wachttijd op Frankfurt Airport in juli 2026 opliep tot 120 minuten, tegen 60 minuten in juli 2025. Op München Airport ging de piek van 31 naar 60 minuten, en op Schiphol van 80 naar 120 minuten. De oorzaak laat zich simpel verklaren: waar een gewone paspoortcontrole 20 tot 25 seconden duurde, kost een EES-registratie nu ongeveer 90 seconden, aldus luchtvaartorganisatie IATA.

Dat verschil van een paar seconden per persoon telt op tot uren vertraging bij een volle vlucht uit New York of Istanboel. Vooral op dagen met meerdere intercontinentale aankomsten liep het volledig vast, en dat gebeurde niet alleen op Schiphol. Ook in Frankfurt, München en op Franse en Spaanse luchthavens ontstonden lange rijen.

De aanloop naar 6 september en wat daarna gebeurde

Om de ergste pieken op te vangen, mochten grensposten tot 6 september 2026 tijdelijk stoppen met het afnemen van vingerafdrukken en gezichtsfoto's zodra een rij te lang werd. Negen landen, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Griekenland, Malta, Portugal en Zwitserland, schreven in juli 2026 een brief aan EU-commissaris Magnus Brunner met het verzoek om die ruimte te behouden. De Europese Commissie deed daarover voor 6 september geen harde toezegging, meldt Euronews.

Toch kregen de negen landen achteraf alsnog informeel groen licht om de biometrische controle op drukke momenten te blijven pauzeren. Voor Frankrijk geldt die ruimte volgens het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken tot eind 2026. Reisorganisatie ABTA en luchtvaartkoepel IATA drongen er bij de Commissie op aan om de verruiming aan te houden zolang niet elk land de techniek op orde heeft. IATA noemde dat zelfs noodzakelijk tot het einde van het winterseizoen.

Wat dit betekent voor jouw volgende reis

Voor een stedentrip binnen de EU, zoals een weekend naar Ljubljana of Porto, merk je als EU-burger weinig van EES. Vlieg je van of naar een bestemming buiten de Schengenzone, of reis je met iemand met een niet-EU-paspoort, bouw dan extra tijd in. Boek geen vlucht met een krappe aansluiting op Schiphol, Frankfurt of een andere grote hub als je weet dat er die dag veel intercontinentale vluchten binnenkomen.

Check voor vertrek ook of je paspoort nog oude Schengen-stempels bevat. Dat is geen probleem, het systeem werkt gewoon naast je eerdere reisgeschiedenis zodra je voor het eerst bent geregistreerd. En met de hoge vliegticketprijzen van dit jaar in het achterhoofd is een gemiste aansluiting door een lange rij extra zuur.

Dit is wat je nu alvast kan doen

Reis je binnenkort met een niet-EU-partner of vriend, zoek dan vooraf op of de luchthaven van bestemming een zelfregistratiekiosk heeft. Op Schiphol staan die kiosken inmiddels verspreid door de aankomsthal, en zelf registreren gaat vaak sneller dan wachten op een balie. Houd er rekening mee dat de regels per land net iets kunnen verschillen: waar Nederland en Frankrijk nog pauzeren bij drukte, voert Spanje de controle inmiddels overal volledig uit.

Reis je zelf alleen binnen de EU, dan hoef je je nergens zorgen over te maken, al is het slim om de nieuwe EU-regels voor handbagage in de gaten te houden, want die veranderen volgend jaar ook. Reist je huisdier mee, dan gelden sinds april 2026 ook nieuwe regels voor het reizen met je hond of kat. Grenscontrole in Europa is dit jaar ingewikkelder geworden, maar met een paar minuten extra planning hoef je er geen vakantie-ellende van te maken.

A
Geschreven door Amina Berrada Reisschrijver & journalist

Amina is een Marokkaans-Nederlandse reisschrijver die gespecialiseerd is in bestemmingen in Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Centraal-Azië. Ze spreekt naast Nederlands en Arabisch ook Frans en een beetje Farsi, wat haar deuren opent die voor andere reizigers gesloten blijven. Amina werkte vijf jaar als journalist in Beiroet voordat ze terugkeerde naar Amsterdam. Ze is gefascineerd door de overlap tussen eten en cultuur en zoekt in elke stad als eerste de lokale markt op. Op TravellersWorld schrijft ze over bijzondere bestemmingen, reistips en de culinaire kant van reizen.