Terwijl de campings in Zuid-Europa deze zomer weer overvol raken, trekt een groeiende groep Nederlandse reizigers juist de andere kant op: de bossen van Zweden, Noorwegen en Finland. Niet naar een camping, maar zomaar de wildernis in. Dat mag daar namelijk gewoon, dankzij een eeuwenoud recht dat nergens anders in Europa bestaat.
Het allemansrecht bestaat al eeuwen
Het heet het allemansrecht, of in de landen zelf allemansrätten (Zweden), allemannsretten (Noorwegen) en jokamiehenoikeus (Finland). Het komt erop neer dat iedereen vrij door de natuur mag trekken, ongeacht wie de grond bezit. Je mag wandelen, fietsen, bessen plukken en dus ook overnachten in een tent, zonder dat je daarvoor een eigenaar om toestemming hoeft te vragen. Zolang je respectvol met het land omgaat, natuurlijk.
Dat klinkt bijna te mooi om waar te zijn voor wie gewend is aan Nederlandse regelgeving, waar je zonder vergunning nergens je tent mag opzetten. In Scandinavië is de gedachte juist andersom: de natuur is van iedereen, dus mag iedereen er gebruik van maken. Wie op zoek is naar echte vrijheid, vindt die dus niet op een camper, maar in dit stukje wetgeving.
Deze regels gelden er wel
Onbeperkte vrijheid is het niet. Wie wildkampeert onder het allemansrecht houdt zich aan een paar duidelijke afspraken:
- Zet je tent minimaal 150 meter van de dichtstbijzijnde woning, hut of camper neer
- Blijf van het land, dus geen kampeerplek midden in een korenveld of weiland met vee
- Voor een nacht of twee is een enkele tent geen probleem, wil je langer op dezelfde plek blijven, vraag dan de grondeigenaar om toestemming
- Laat geen afval achter en maak geen open vuur in droge periodes of natuurgebieden waar dat verboden is
- Trek weg zonder sporen achter te laten, alsof je er nooit bent geweest
In natuurparken en beschermde gebieden gelden vaak strengere regels dan het algemene allemansrecht, dus check dat vooraf even. Denemarken, dat vaak in één adem met de andere Scandinavische landen wordt genoemd, kent trouwens geen allemansrecht. Daar mag je alleen op aangewezen plekken kamperen.
Waarom dit precies nu zo aanslaat
De aantrekkingskracht van wildkamperen groeit hard. Reizigers zijn de dichtgeslibde campings en dure resorts beu en zoeken juist een nacht onder een hemel vol sterren, zonder buren op twee meter afstand. Onderzoek naar avontuurlijk reizen laat zien dat een meerderheid van de reizigers de natuur juist samen met vrienden of familie intrekt, gedreven door de wens om praktische vaardigheden te leren zoals een tent opzetten, een vuur maken of navigeren zonder telefoon.
Noorwegen, Zweden en Finland blijven daarbij de gouden standaard. De landen zijn dunbevolkt, de natuur is overweldigend en het allemansrecht is er stevig verankerd in de wet, niet zomaar een gedoogsituatie. Wil je meer van dit soort avontuurlijke uitdagingen, dan is via ferrata in de Dolomieten een andere manier om buiten je comfortzone te stappen.
Houd rekening met muggen en de middernachtzon
Twee dingen verrassen Nederlandse wildkampeerders vaak. Ten eerste de muggen: in de weken rond juli kunnen ze in de Zweedse en Finse wouden bijna een plaag vormen, zeker rond meren en moerasgebied. Een goed muggennet boven je slaapplek is dan geen overbodige luxe. Ten tweede het licht: boven de poolcirkel gaat de zon in juni en juli nauwelijks onder. Dat is prachtig om te zien, maar een goed donkere slaapmasker helpt wel om toch een nacht rust te pakken.
Ook het weer wisselt sneller dan je gewend bent. Een zonnige ochtend kan zomaar overgaan in een koude regenbui, zelfs midden in de zomer. Pak daarom altijd een extra laag kleding in, ook als de weersvoorspelling goed uitziet.
Zo begin je zelf
Denk niet meteen aan een tocht van drie weken door de Zweedse toendra. De meeste wildkampeerders beginnen met een paar dagen in een toegankelijk natuurgebied, zoals rond de meren van Dalarna of in de bossen bij Trondheim. Neem een stevige driehoekstent mee die tegen wind kan, een goed geïsoleerde slaapmat en genoeg water, want niet overal is drinkwater beschikbaar. Een gasbrandertje voorkomt dat je afhankelijk bent van een kampvuur, wat in droge zomers vaak sowieso verboden is.
Wie liever eerst dichter bij huis oefent, kan terecht op de mooiste hikeplekken in Nederland, al gelden daar natuurlijk andere regels dan het Scandinavische allemansrecht. En reis je liever met wat meer comfort mee, kijk dan ook eens naar een tocht met de camper, waarbij je overdag wandelt en 's avonds toch een dak boven je hoofd hebt.
Wil je het net wat serieuzer aanpakken, kijk dan op de Nederlandse Wikipedia-pagina over het allemansrecht voor de precieze juridische achtergrond per land.
Dit is waarom je het nu moet plannen
De zomers worden drukker, de campings duurder en de wens om even helemaal weg te zijn van alles groeit. Het allemansrecht geeft je een uitweg die nergens anders in Europa bestaat: gratis, legaal en zonder gedoe met reserveringen. Boek een vlucht naar Oslo of Stockholm, stap in een huurauto richting het bos en zet je tent neer waar de rivier het mooiste klinkt. Meer avontuur dan dat vind je deze zomer nergens.